HOE BELEEFDEN DE BELGEN HET ?

Hierna een verslag door adjudant Carette van het 3de Jagers:

"Rond 6h20 kwam een zeer hevig bombardement neer op onze sector. In groot aantal sloegen mortieren in over gans de lijn. Artillerie van alle kalibers vuurde eveneens op onze lijn. Tijdens het bombardement wilde ik me naar P5 begeven samen met de seingever van het bataljon die op mijn instructies regelmatig een rode lichtkogel afvuurt. Rond 6h50 (een uur verschil met de Duitse versie) bemerk ik rechts van de Minoterie, tegenover onze P5 een groep Duitsers op de borstwering van Tr. 16. Ik riep onmiddellijk de manschappen te wapen om met al de manschappen van P6, P5 te gaan versterken en door het werpen van handgranaten de Duitsers te beletten dat ze een loopbrug zouden kunnen werpen en oversteken.
De mannen, volledig in paniek door het bombardement, gehoorzaamden niet meer en slechts twee volgden mij. Na een laatste oproep haastte ik mij naar P5, gevolgd door soldaat Decoster en adjudant Moncheu. Ongeveer op 25 m daarvan stootte ik op de eerste Duitsers, die al de loopgraaf waren binnengedrongen en die zich noordwaarts begaven.

Ik ging hen tegemoet en vuurde op de eerste, die blijkbaar de aanvoerder was, mijn revolver af. Hij zonk neer. Daarna vuurde ik opnieuw en een tweede viel neer; ik weet niet of ik hem geraakt heb of hij gewoon struikelde over de eerste. Ik ging vier passen achteruit, toen de Duitsers twee granaten gooiden die niet ontploften, maar mij wel deden struikelen in mijn achteruitgaan. Ik mikte opnieuw op een aankomende Duitser maar miste hem. Daarop wierp ik mij in een obusput bij de loopbrug en kreeg een schot van dichtbij in de linkervoorarm. Ik deed al het mogelijke om niet in handen te vallen van de vijand en slaagde erin mij in een andere obusput te werpen, waar ik net met mijn hoofd boven het water uitkwam. Op die manier was ik getuige van de raid die mij zeer lang scheen te duren, ongeveer 40 minuten. Ik zag een zeer groot aantal van mijn manschappen, de armen omhoog, krijgsgevangen genomen worden, o.a. soldaat Daelemans die hevig bloedde aan het hoofd. De Duitsers waren talrijk, ik schat dat er een honderdtal in mijn sector waren, onderverdeeld in groepen bevolen door officieren. Op geen enkel ogenblik heb ik een Duitser zien lopen in de loopgracht, een deel van hen liep op de loopbrug, een deel op onze borstwering. Op een bepaald ogenblik zag ik een gewonde Duitse soldaat voorbijkomen geholpen door een Duitse en Belgische soldaat (die ik niet herkende). Andere Duitsers vertrokken ondersteund door hun kameraden. Het enige lichaam dat ik zag dragen was diegene die ik had neergeschoten. Het einde van de raid werd aangekondigd door een oranje kogel in waaiervorm. Vanaf dat ogenblik begonnen de Duitsers zich terug te trekken. Eén van de laatsten droeg op zijn rug waarschijnlijk een vlammenwerper, maar had er geen gebruik van gemaakt in mijn sector.
Van de mannen in de voorpost heb ik er tot nu toe slechts 5 of 6 teruggezien. Meer dan 25 man zijn dus verdwenen, waaronder alle gegradueerden (1 sergeant en 3 korporaals).

Zeven Duitse lijken werden gevonden in de sector van de Cie. Het eerste bezoek aan de loopgraven in mijn sector gebeurde ongeveer 20 minuten na de raid, door een O/Lt. van de 6de Jagers wiens naam ik niet ken, adjudant Van de Kerkhove en adjudant Piette van de 2de Cie (gewond aan het been). Een soldaat vergezelde hen. Deze groep verkende mijn loopgraaf, revolver in de hand. Bij de doortocht van deze eerste Belgen verliet ik mijn obusput, lijdend aan hevige koorts en vervoegde mijn collega's om hen te vergezellen bij het verder verkennen van de loopgraaf. Adjudant Moncheu en soldaat Decoster zijn getuige geweest van het neerschieten van de aanvoerder en het kort vuurgevecht daarop. Ik ben teruggekomen van patrouille om 3h30 en vervoegde mijn peloton dat onder mijn afwezigheid bevolen werd door adjudant Moncheu.

(getekend) Adjudant Carette

VERSLAG VAN DE CDT. VAN S2 OF SSN (SOUS SECTEUR NORD)

De Duitse troepen konden onder bescherming van een zeer hevig bombardement met boten, komende uit het Handzamekanaal, en onder dekking van dichte mist en rook, veroorzaakt door ontploffende projectielen, in grote getale de IJzer oversteken. Anderen kwamen over een loopbrug een weinig ten zuiden van het kanaal; rechtover post 4. Ze verspreidden zich onmiddellijk in de loopgraven. Die voor post 4 werden bestookt door mitrailleur nr. 2 die de loopbrug onder vuur nam tot die buiten dienst raakte. Terwijl de sergeant de mitrailleur meenam in de bunker voor herstelling, verdedigde 1° Sgt. Maj. Maressies, 4de Cie, zich met handgranaten, samen met de op hun plaats gebleven mannen. Maar de Duitse troepen konden hen overweldigen. Vandaag heeft men het lijk van Maressies geïdentificeerd. Adjudant Piette heeft zich uitermate verdedigd met zijn mannen, maar werd gewond en een deel van zijn manschappen werd het zwijgen opgelegd. De Duitsers waren te talrijk, en waren bewapend met mitrailleurs waarvan ze één ter plaatse opstelden. Ze waren eveneens voorzien van vlammenwerpers; wat hen een groot overwicht gaf t.o.v. onze mannen die nog nooit tegenover een vlammenwerper gestaan hadden.

In het centrum overschreden de Duitsers in grote getale de borstwering, volgens adjudant Carette waren er niet genoeg verdedigers. De mannen, geterroriseerd door de hevigheid van het bombardement, waren gaan schuilen in de bunkers en zijn op het bevel om te verzamelene van hun overste niet buitengekomen. Adjudant Moncheu kon een paar mannen verzamelen om weerstand te bieden, maar deze werden vlug omsingeld en krijgsgevangen genomen. Hun weerstand was nog nochtans hevig. Bij de Cie Noord, drongen de Duitsers binnen langs een loopbrug die werd bestookt door adjudant Courtens en zijn mannen, maar ook zij werden vlug omsingeld door Duitsers die met een vlot overgestoken waren ten noorden van de loopbrug.

O/Lt. Lefevre ging dan over tot de tegenaanval naar de 1ste Linie, doorheen de velden, daar de Boyau de la Volonté onbegaanbaar was, maar door de toestand van het terrein raakte hij niet zover. Het was adjudant David die erin slaagde de tegenaanval tot in de eerste linie te voeren nadat hij het oostelijk deel van de Boyau de la Volonté bereikt had. Velen, zoniet allen, hebben zich op een moedige manier gedragen en hebben gestreden tot het laatste. De vijandelijke verliezen, verspreid over de gehele lengte van onze lijnen, bewijzen dit (daarbij zijn er nog een aantal door de Duitsers meegenomen, o.a. de chef die door adjudant Carette werd gedood). Ik heb drie pelotonoversten die gewond raakten nog niet kunnen ondervragen. Ze waren op hun post en hebben zich moedig gedragen. De tegenaanvallen naar de eerste linie hadden plaats vanaf het ogenblik dat de oversten de indruk hadden dat de Duitsers in onze linies waren. De troepen van wacht aan de dijk werden vervangen door troepen van piket.
De verlieslijst werd bezorgd. Mijn indruk is dat de vermisten door mortiervuur vernietigd werden. Zo intens was dit mortiervuur.
De voorstellen voor eervolle vermeldingen zullen zo spoedig mogelijk toekomen, maar het bataljon verhuist de 21ste.

De commandant van S2

(handtekening onleesbaar)

VERLIESLIJST

Het is onmogelijk de juiste verliezen, geleden tijdens de gebeurtenissen op 18 maart, vast te stellen. De verliesstaten bezorgd door de oversten melden:

SSN (sous secteur nord): 3de Jagers: 16 doden, 29 afgevoerde gewonden, 6 niet afgevoerde gewonden, 76 vermisten, een nog niet vastgesteld aantal bevangen door gas
SSS (sous secteur sud): 6de Jagers: 4 doden, 12 gewonden
11de Artillerie: 6 doden, 6 gewonden, 7 door gas bevangen

Het 11de Artillerie vuurde in de voormiddag of beter in de vroege morgen van 18 maart 3000 granaten af op Diksmuide.

VERSLAG EN VOORSTELLEN DOOR DE CDT. VAN DE 11DE DIVISIE AAN DE CDT. VAN DE 5DE LEGERAFDELING

Gen. Maj. Coppejans aan Lt. Gen. Gillain

Volgens de verzamelde inlichtingen blijkt, op dit ogenblik, dat de aanval op 18 dezer, wat de sector Kapelhoek betreft, deze aanval zich vooral richtte op S2, terwijl een schijnbeweging plaats had op S1.
De infanterieaanval werd voorafgegaan door een zeer hevige beschieting van onze batterijen. Het was ongeveer 5h30 toen de voorbereiding van de infanterieaanval is begonnen. Deze voorbereiding was van extreem geweld, vooral op S2. Zij bestond uit een beschieting op de loopgraven, verbindingsloopgraven en kruispunten met alle kalibers, ook van mortieren.
De gegeven orders uitvoerend, bevonden de troepen in zich in eerste lijn op hun gevechtsposten. Bovendien was een alarmoefening van de troepen van piket aan de gang.
Er was dus geen verrassing dankzij de genomen voorzorgsmaatregelen. Vanaf het begin van de voorbereiding door de vijandelijke artillerie hadden alle oversten het gevoel dat het om een ernstige actie ging en daarom werd de barrage van onze artillerie ingezet na 5h30. Hoewel een dikke mist en rook de optische verbindingen hinderde, werden de lichtkogels opgemerkt.
In S1 traden de infanteriewapens in actie onmiddellijk nadat rond 5h30, de wachtpost verdachte geluiden hoorde op de rechteroever en een groene lichtkogel had afgevuurd.
Ten andere, onmiddellijk nadat een vijandelijk machinegeweer in actie bemerkt werd op de andere oever en handgranaten neerkwamen op onze borstwering, werden ook mitrailleurs opgemerkt die vuurden vanaf de loopgraaf du Cimetière en du Chateau. De post AB werd in goede orde volgens de instructies ontruimd. Om 6h45 had men de indruk dat de aanval voor S1 was afgeslagen en daarop stopte men het barragevuur. Voor S2 verliepen de zaken niet zo eenvoudig. Het was op deze plaats dat de vijand met de grootste kracht aanviel. Kort na 5h20, bemerkten de bezetters van het weerstandsblok n° 10, recht voor het Handzamekanaal, voor hen een vlot vol Duitsers. Terwijl ze vuurden op de vijand met het geweer en met granaten, werden ze zelf aangevallen door een groep Duitsers die de IJzer meer noordwaarts waren overgestoken en de Belgen aanvielen in de linkerflank.
De gevechtsgroep bood moedig weerstand tegen de aanvallers. Daar had een verwarde schermutseling plaats waaruit slechts één adjudant en één man uitkwamen, en vechtend achteruit trokken tot ze de bezetting van de brug aan de baan bereikten. Intussen viel de vijand krachtig aan, met minstens 100 man, ten zuiden van de Minoterie, waar hij twee loopbruggen wierp. Omstreeks 5h30 bemerkte adjudant Carette, cdt. van het peloton, rechts van de Minoterie, rechtover zijn blok, een grote verzameling Duitsers op de borstwering van Tr. 16, klaar om een loopbrug te werpen. De paar mannen van deze post, die hevig werd beschoten met mortieren, die adjudant Carette kon verzamelen, boden ondanks alles weerstand tegen de Duitsers die de loopgraaf binnengedrongen waren. Adjudant Carette schoot de chef neer en een andere die deze volgde. Dan werd hij zelf gewond door een kogel in de arm en woonde vervolgens de operatie bij, ondergedompeld in een obusput, tot aan de hals in het water.

Adjudant Moncheu trok zich met twee man terug in noordelijke richting. Aangekomen aan de schuilplaats ten noorden van hun sector, verzamelde hij de mannen, deed de loopgraaf bezetten en bemerkte daarop een groep Duitsers voor hen op de borstwering. Hij deed het vuur openen maar zijn groep werd op zijn beurt aangevallen door een groep Duitsers komende vanuit het noorden, waarschijnlijk de groep die onze linies was binnengedrongen vanuit het noorden van de onderste sector. De mannen werden overweldigd en gevangen genomen. De adjudant en één man slaagden erin zich te verwijderen en plooiden zich terug naar de grote bunker aan de brug bij de baan waar ze de telefonisten vervoegden die zijdelings de loopbrug doorheen de schietgaten van de bunker bestookten en de Duitsers tot de aftocht dwongen.
Volgens adjudant Carette opereerden ze in samengestelde groepen. Ze deden een systematische zuivering van de eerste linie, botsten op de weerstand van de gevechtstroepen maar verpletterden deze onder hun aantal en de sterkte van hun middelen, waaronder brandbommen en vlammenwerpers. Het schijnt dat de tegenstander er zich rekenschap van gaf dat de operatie mislukt was. Dankzij onze barrages waren alle loopbruggen vernield geworden uitgenomen één. Onder druk van onze tegenaanvallen die op gang kwamen, begonnen ze de terugtocht, methodisch, langs de enige overblijvende loopbrug ten zuiden van de Minoterie en met sloepen. Een officier van de eerste linie in de sector Kaaskerke zag twee volgeladen sloepen zinken, getroffen door ons artillerievuur. Volgens zijn gewoonte, evacueerde de vijand zijn gewonden en zoveel mogelijk zijn doden. Hij schijnt eveneens een groot aantal van onze mannen, dood of gewond, meegenomen te hebben wat het groot aantal vermiste Belgen verklaart. In elk geval mag men stellen dat het garnizoen van de dijk, de voorbereidingen voorzien door het verdedigingsplan, heeft uitgevoerd met kalmte, koelbloedigheid en vastberadenheid. Er was geen enkele zwakte onder de pelotonsaanvoerders aan de dijk, integendeel, en dat ondanks de hevige voorafgaandelijke beschieting.
In S2 waar de beschieting met mortieren bijzonder hevig en moordend was, zag men zekere groepen zich verspreiden bij het begin, maar zich dan opnieuw verzamelen op bevel van de oversten en zij gedroegen zich dan moedig.

DE TEGENAANVALLEN

Vanuit de tweede stelling vertrokken drie tegenaanvallen:

1. door de verbindingsloopgraaf de la Volonté
2. door de verbindingsloopgraaf de Quenast
3. door de verbindingsloopgraaf du Rail

Deze kwamen maar traag vooruit door de volledig omwoelde verbindingsloopgraven tijdens de voortdurende beschieting. Sommige eenheden moesten zich over het volle veld voorwaarts begeven, zich neergooien in een chaotisch terrein dat daarbij nog dikwijls overstroomd was. Ze kwamen aan de dijk toen de Duitsers zich begonnen terug te trekken. Anderzijds was Lt. Galichet van het 6de Jagers, Cdt. van het peloton noord van S1, met enkele mannen van zijn regiment resoluut tot de tegenaanval overgegaan tot over de grote bunker aan de brug over de baan en zuiverde het deel zuid van S2 over een zekere afstand. Hij doodde persoonlijk een onderofficier, aanvoerder van de vijandelijke vlammenwerpers. Die enkele mannen van zijn regiment waren de twee soldaten Ost en Van Hoenacker. Tenslotte deden de wielrijders een tegenaanval langs de verbindingsloopgraaf de l'Effort en langs de dijk.

INLICHTINGEN

De zwak bezette voorste linie (ongeveer 30 man per peloton) kan altijd overweldigd worden tengevolge van een hevige artilleriebeschieting gevolgd door een aanval van de infanterie in groter aantal. De gevechtsgroepen van de verdedigingsposten hebben gedaan wat ze konden in dergelijke omstandigheden: zij moesten vernietigd of overweldigd worden. Het is ten andere hun rol daar ze aan de ondersteuningstroepen de tijd moesten geven maatregelen te treffen. De zogezegde onmiddellijke tegenaanval werd uitgevoerd in moeilijke omstandigheden en kwam moeilijk vooruit gezien het terrein en de vijandelijke beschieting.Indien deze niet slaagde was alles klaar om een tegenaanval te doen, voorbereid door de artillerie, een operatie die zonder fout de dijk van de IJzer zou heroverd hebben.
Hoewel de actuele bezetting van de voorste linie mij niet overdreven schijnt in vergelijking met vroeger, ben ik van mening dat ze nog te sterk is en dat het mogelijk is het gezochte resultaat te bereiken door minder volk te gebruiken als men het systeem toepast dat bij de Duitsers voor ons in voege is. Ik wil spreken over de gebetonneerde bunkers, gesloten door gepantserde deuren, bunkers waarin de schildwachten toevlucht zoeken bij een aanval. In deze omstandigheden, kan het vuur van onze artillerie vlug geopend worden op de eerste linie zelf, dit tegelijk met artillerievuur, dat zonder twijfel de vijandelijke troepen bezig met het zuiveren zou verpletteren en dat terzelfdertijd de middelen die ze gebruiken om de rivier over te steken, zeker zouden vernielen.
In de huidige toestand, kunnen de reeds bestaande versterkte bunkers, S1 en S2, dienen als soortgelijke bunkers.
Volgens mijn oordeel, werden de maatregelen ter verdediging goed genomen door iedereen. In de voorste linie, werden de zwakke gevechtsgroepen verpletterd door de mortieren en het artillerievuur. En aangepakt door de vijandelijke infanterie, hebben ze gedaan wat ze konden. De dijk is getuige geweest van heldendaden en zonder twijfel ook van menselijke zwakheid in zulke omstandigheden. De drie pelotonaanvoerders van S2 werden gewond; diegene van het deel palend aan S1 deed een tegenaanval. De Maj. van wacht, de Kol. van de loopgraven, de Cdt. Infanterie en de Cdt. Artillerie hebben de nodige maatregelen genomen.
De eerste stelling en de tussenliggende stelling waren bezet door hun verdedigers, klaar voor alle eventualiteiten.

(getekend) Cdt. van de Divisie Coppejans

WERDEN VERMELD OP DAGORDE

* Minette de Tillesse: korporaal 3de Jagers te Voet. Korporaal der machinegeweren uitnemend dapper. Heeft ten tijde van een Duitse aanval te Diksmuide zijn stuk blijven bedienen op de eerste linie totdat dan de aanval gestuit was en zulks ondanks een ongehoord hevig spervuur. Na zijn stuk onder beschutting gesteld te hebben is hij een gevaarlijk gedeelte doorgetrokken om de gevechtspost van zijn Majoor te bereiken ten einde deze in te lichten omtrent de aanval die op handen was.

* Herbots Raymond Hubert: soldaat 3de Jagers te Voet. T.S. van wonderbare dapperheid en koelbloedigheid. De 18de maart 1918, tijdens een aanval te Diksmuide, is op zijn post van signaalgever gebleven onder een beschieting van ongehoorde hevigheid. Heeft in deze omstandigheid blijk gegeven van hoog plichtsbesef en volslagen gevaarsverachting. Reeds vermeld op het dagorder van de Legerafdeling van 1 november 1916.

* Brabants Hubert: soldaat 11 A. . Gedurende de 38 maanden die hij op het front heeft doorgebracht heeft hij steeds bewijzen gegeven van voorbeeldige stemming. Heeft uit eigen beweging ogenblikkelijk een licht pijlenwaarnemer vervangen die door de gassen vergiftigd was en heeft zijn dienst waargenomen niettegenstaande een hevige beschieting met gasgranaten (op 18 maart 1918).

Werden nog onderscheiden:

* Van Germeersch Henri: soldaat klas 14, 6de Jagers 2de Cie. Zeer goed soldaat, dapper en moedig, werd na 28 maanden front, zwaar gewond tijdens de Duitse raid op 18 maart 1918. Bleef zijn FM bedienen tot hij bewusteloos viel. Werd reeds gewond op 3 februari 1916.

* Dewael Joseph: soldaat brancardier, klas 15, 6de Jagers, 9de Cie. Brancardier met een voorbeeldig en dapper gedrag, gaf in alle omstandigheden blijk van de grootste toewijding.
Werd na 22 maanden front ernstig gewond, de 18de maart 1918, wanneer hij zich met zijn peloton in alarmpositie begaf tijdens een beschieting van buitengewone hevigheid.

* Peers Louis: sergeant, speciaal korps 16, 3de Jagers, 3de Cie. Dappere en toegewijde sergeant, aan het front sedert 3 maanden. Werd ernstig gewond tijdens een hevige beschieting van de loopgraaf waarin hij zich bevond.

* Ottoy Donat: soldaat, speciaal korps16, 6de Jagers, 2de Cie. Zeer toegewijde en zeer dappere soldaat mitrailleur. Werd ernstig gewond op zijn post in de eerste linie, aan de dijk van de IJzer, door verschillende granaatscherven. Aan het front sedert 21 maanden.

Deze 18de maart 1918 bracht voor de Belgen zware verliezen. Volgens Gen. Van Overstraeten in "Les Carnets de guerre d'Albert I, Roi des Belges" niet minder dan 1100. Want deze dag vielen de Duitsers ook aan te Nieuwendamme en St. Joris waar onze voorposten verloren gingen tot 's anderendaags, te Reigersvliet en te Oud Stuivekenskerke waar de Duitsers konden binnendringen maar na een hevig gevecht teruggeslagen werden.

Bronnen: